Πως το Νεο Κληρονομικο Δικαιο Προστατευει τις Οικογενειες από τα Χρεη
Μετά από 80 ολόκληρα χρόνια, ο Αστικός Κώδικας αλλάζει ριζικά. Η Ελλάδα του 2026 αποχαιρετά τις παρωχημένες διατάξεις του 1946 και εισάγει ένα σύγχρονο πλαίσιο που ανταποκρίνεται στη σημερινή κοινωνική πραγματικότητα. Αν έχετε στο μυαλό σας το κληρονομικό δίκαιο ως μια πηγή χρεών και δικαστικών διαμαχών, ήρθε η ώρα να αναθεωρήσετε.
1. «Ασπίδα» κατά των Χρεών: Τέλος στις Μαζικές Αποποιήσεις
Η επανάσταση του νέου νόμου είναι ο οριστικός διαχωρισμός της κληρονομιαίας από την ατομική περιουσία.
Η αλλαγή: Μέχρι σήμερα, ο κληρονόμος ευθυνόταν με τη δική του προσωπική περιουσία για τα χρέη του θανόντος (εκτός αν έκανε απογραφή). Από το 2026, τα χρέη πληρώνονται αποκλειστικά και μόνο από το ενεργητικό της κληρονομιάς.
Το όφελος: Αν τα χρέη είναι περισσότερα από τα σπίτια ή τα χρήματα που αφήνει ο διαθέτης, ο κληρονόμος δεν επιβαρύνεται ούτε με ένα ευρώ. Αυτό αναμένεται να μειώσει κατακόρυφα τις αποποιήσεις, επιτρέποντας την αξιοποίηση ακινήτων που μέχρι τώρα έμεναν εγκαταλελειμμένα.
2. Αναγνώριση της «Ελεύθερης Ένωσης» (Σύντροφοι χωρίς Γάμο)
Για πρώτη φορά, το δίκαιο αναγνωρίζει δικαιώματα σε συντρόφους που επέλεξαν να μην παντρευτούν ούτε να συνάψουν σύμφωνο συμβίωσης.
Δικαίωμα Στέγης: Ο επιζών σύντροφος (σε ελεύθερη συμβίωση άνω των 3 ετών) δικαιούται να παραμείνει στην κοινή κατοικία για τουλάχιστον έναν χρόνο μετά τον θάνατο.
Κληρονομικό Δικαίωμα: Σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχουν στενοί συγγενείς (μέχρι 4ου βαθμού) και η περιουσία θα κατέληγε στο Δημόσιο, ο σύντροφος αποκτά πλέον προτεραιότητα και μπορεί να κληρονομήσει (στην 5η τάξη), υπό την προϋπόθεση ότι η συμβίωση ήταν σταθερή και μακροχρόνια.
3. Νόμιμη Μοίρα: Από το Ακίνητο στο... Μετρητό
Ξεχάστε τις περιπτώσεις όπου ένα σπίτι ανήκε σε 5 διαφορετικά άτομα που δεν συμφωνούσαν ποτέ.
Η νόμιμη μοίρα μετατρέπεται από εμπράγματη σε ενοχική.
Ο κληρονόμος που ορίζεται στη διαθήκη κρατά το ακίνητο ολόκληρο και απλώς αποζημιώνει χρηματικά τους νόμιμους μεριδούχους. Έτσι, προστατεύονται από τον κατακερματισμό οι οικογενειακές επιχειρήσεις και οι παραγωγικές μονάδες.
4. Κληρονομικές Συμβάσεις: Συμφωνία όσο είμαστε εν ζωή
Εισάγεται ένας ολοκαίνουργιος θεσμός: η Κληρονομική Σύμβαση.
Οι γονείς μπορούν πλέον να υπογράψουν μια δεσμευτική συμφωνία με τα παιδιά τους (ή και τρίτους) ενώπιον συμβολαιογράφου.
Μπορεί, για παράδειγμα, ένα παιδί να αναλάβει τη φροντίδα του γονέα με αντάλλαγμα τη μεταβίβαση ενός συγκεκριμένου περιουσιακού στοιχείου μετά θάνατον, διασφαλίζοντας ότι η συμφωνία δεν θα αμφισβητηθεί αργότερα.
5. Φρένο στις Πλαστές Διαθήκες
Οι ιδιόγραφες διαθήκες (αυτές που γράφονται στο χέρι) μπαίνουν στο μικροσκόπιο για να αποφευχθεί η απάτη.
Υποχρεωτική Γραφολογία: Αν μια ιδιόγραφη διαθήκη αφήνει περιουσία σε "εξωτικό" (άτομο εκτός στενής οικογένειας), θα απαιτείται υποχρεωτικά γραφολόγος για να κηρυχθεί η διαθήκη ως «κυρία» (έγκυρη).
Ψηφιακό Μητρώο: Όλες οι διαθήκες θα καταγράφονται πλέον στην πλατφόρμα diathikes.gr, επιταχύνοντας τις διαδικασίες από τους 15 μήνες στις... 2 ημέρες!
Τι άλλο αλλάζει; (Short Tips)
Ετεροθαλή αδέλφια: Ξεκαθαρίζεται ο τρόπος υπολογισμού της μερίδας τους, βάζοντας τέλος σε νομικές ερμηνείες δεκαετιών.
Σύζυγοι: Ενισχύεται το ποσοστό τους σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, ενώ επιλύονται θέματα κληρονομιάς όταν υπάρχει ήδη εκκρεμές διαζύγιο.
Κατάργηση παρωχημένων όρων: Όροι όπως η «νέμηση ανιόντος» καταργούνται, καθώς δεν ανταποκρίνονται πια στις ανάγκες της αγοράς.
Επιχειρήσεις & κενά ακίνητα: Το τέλος του «εγκλωβισμού»
Μέχρι σήμερα, ο θάνατος ενός ιδιοκτήτη ακινήτων ή μιας επιχείρησης σήμαινε συχνά το «πάγωμα» της δραστηριότητας. Οι νέες ρυθμίσεις του 2026 λειτουργούν ως καταλύτης για τη συνέχεια της οικονομικής ζωής:
Σωτηρία για τις Οικογενειακές Επιχειρήσεις: Με τη μετατροπή της νόμιμης μοίρας σε χρηματική απαίτηση, μια ανθηρή επιχείρηση (π.χ. ένα ξενοδοχείο ή μια βιοτεχνία) δεν χρειάζεται πλέον να διασπαστεί ή να πωληθεί επειδή ένας κληρονόμος διεκδικεί το μερίδιό του. Ο βασικός διάδοχος μπορεί να κρατήσει την επιχείρηση ενιαία και παραγωγική, αποζημιώνοντας τους υπόλοιπους σε βάθος χρόνου.
Αποτροπή του «Κενού» Ακινήτου: Επειδή πλέον τα χρέη δεν «κυνηγούν» τον κληρονόμο, χιλιάδες ακίνητα που παλαιότερα θα κατέληγαν σε αποποίηση θα παραμείνουν στην αγορά, αυξάνοντας την προσφορά στέγης και την κινητικότητα στο real estate.
Το 2026 δεν είναι απλώς μια χρονιά νομοθετικών αλλαγών, αλλά η αφετηρία για μια πιο δίκαιη και λιγότερο φοβική αντιμετώπιση της κληρονομιάς στην Ελλάδα. Είτε είστε ιδιοκτήτης ακινήτου, είτε σύντροφος σε ελεύθερη συμβίωση, είτε συνεχιστής μιας οικογενειακής επιχείρησης, το νέο δίκαιο σας δίνει τα εργαλεία να σχεδιάσετε το μέλλον με ασφάλεια.
Print this post